Kısaca
Yasal sağlık sigortası dayanışma ilkesine dayanır: herkes gelirinin belirli bir yüzdesini öder ve kanunla belirlenmiş aynı teminatları alır. Özel sağlık sigortası ise bireysel bir sözleşmeye dayanır: ne kadar kazanırsanız kazanın, riskiniz ve seçtiğiniz teminatlar için ödersiniz.
| Konu | Yasal (GKV) | Özel (PKV) |
|---|---|---|
| Kimler girebilir? | Neredeyse herkes. Gelir sınırına kadar kazanan çalışanlar için zorunlu. | Yıllık 84.150 € üzerinde kazanan çalışanlar (2027, öngörülen), serbest çalışanlar, memurlar ve bazı diğer gruplar. |
| Fiyat nasıl belirlenir? | Brüt gelirin belirli bir yüzdesi, bir tavana kadar. | Giriş yaşı, sağlık durumu ve seçilen teminatlar. |
| Aile | Geliri olmayan eş ve çocuklar ücretsiz sigortalıdır. | Her kişi ayrı ayrı sigortalanır ve kendi primini öder. |
| Teminatlar | Kanunla belirlenir, tüm üyeler için aynıdır. | Sözleşmenizde belirlenir ve sizin tarafınızdan seçilir. |
| Doktor ödemesi | Doktor doğrudan sağlık kasasına fatura keser. | Faturayı siz alırsınız ve masraf size geri ödenir. |
| Sağlık kontrolü | Yok. | Var, sözleşme başlamadan önce. |
| Geçiş | Koşullar sağlanırsa ayrılmak mümkündür. | GKV'ye dönüş kısıtlıdır ve 55 yaşından itibaren genellikle mümkün değildir. |
Bugünkü maliyet
Yasal sistemde priminiz, prim tavanına (Beitragsbemessungsgrenze) ulaşana kadar maaşınızla birlikte artar. Yarısını işvereniniz öder. Yüksek gelirliler bu yüzden – bekâr da olsalar beş kişilik bir aileleri de olsa – azami primi öder.
Özel sistemde genç ve sağlıklı bir kişi çoğu zaman yasal sistemdeki azami primden daha azını öder ve daha kapsamlı teminat alır. Çalışanlar, yasal bir üst sınıra kadar primin yarısı kadar işveren katkısı alır. Maaşınız değiştiğinde prim değişmez.
Gelecekteki maliyet
Kararın en çok dikkat gerektiren yeri burasıdır. Özel primler zamanla artar; bunun başlıca nedenleri tıbbi tedavinin pahalanması ve insanların daha uzun yaşamasıdır. Sigorta şirketleri bunu yumuşatmak için primlerinizden yaşlılık karşılıkları (Alterungsrückstellungen) ayırır, ancak artışları tamamen önleyemez. Yasal primler de daha yüksek prim oranları ve daha yüksek bir tavan yoluyla artar.
Emeklilikte yasal prim, emekli maaşınız ve bazı diğer gelirleriniz üzerinden hesaplanır. Özel prim ise emekli maaşınız ne olursa olsun aynı kalır. Özel sigortalı emekliler yasal emeklilik sigortasından prim desteği isteyebilir. Özel sigortayı seçen herkes, yaşlılıktaki primi baştan planlamalıdır; örneğin bugün tasarruf ettiği tutarın bir kısmını kenara koyarak.
Aile
Aileler için yasal sistemin açık bir avantajı vardır: geliri olmayan eş ve çocuklar ek ücret ödemeden sigortalıdır. Özel sistemde her çocuk ve her yetişkin ayrı ayrı sigortalanır. Bekârlar ve iki iyi gelire sahip çiftler için bu pek fark etmez. Tek gelirli bir aile için ise belirleyici olabilir.
Teminatlar ve tedavi
Yasal sigorta, kanunun tanımladığı şekilde tıbben gerekli olanı karşılar. Bu katalog geniştir, ancak kanunla değiştirilebilir ve bazı alanlarda – örneğin diş protezi veya gözlük – sınırlar vardır.
Özel sigortada teminat seviyesine sözleşmeyi imzalarken siz karar verirsiniz: diş masraflarının ne kadarının ödeneceği, hastanede tek kişilik odanız olup olmayacağı, başhekim tedavisinin dahil olup olmadığı. Bu teminatlar sözleşmenizde yazılıdır ve sigorta şirketi şartları yalnızca kanunla belirlenmiş dar istisnalarda değiştirebilir. Doktorlar özel hastalara ayrı bir ücret tarifesine göre fatura keser ve bazı muayenehaneler özel hastalara daha erken randevu verir; ancak bunun bir hakkı yoktur.
Sağlık değerlendirmesi
Yasal sağlık kasaları, hak sahibi herkesi sağlık durumunu sormadan kabul eder. Özel sigorta şirketleri ayrıntılı sağlık soruları sorar. Mevcut hastalıklar ek prime, bir teminatın kapsam dışı bırakılmasına ve bazen reddedilmeye yol açabilir. Bu yüzden genç ve sağlıklıyken girmek genellikle daha kolay ve daha ucuzdur; başvurudaki dürüst cevaplar da bu yüzden çok önemlidir.
Esneklik
Yasal sağlık kasaları arasında oldukça kolay geçiş yapabilirsiniz. Şartları sağladığınız anda yasaldan özele geçmek mümkündür. Zor olan geri dönüştür: genellikle hayatınızda bir değişiklik gerektirir – örneğin sınırın altında bir maaş – ve 55 yaşından itibaren genellikle kapalıdır. Özel sigorta içinde ise aynı sigorta şirketinin başka bir tarifesine geçme ve biriktirdiğiniz yaşlılık karşılıklarını koruma konusunda yasal bir hakkınız vardır.
Hangisi size uygun?
Özel sigorta genellikle şu durumlarda uygundur: sınırın belirgin şekilde üzerinde kazanıyorsanız veya istikrarlı gelirli bir serbest çalışansanız, genç ve sağlıklıysanız, belirli ve daha yüksek bir teminat seviyesi sizin için önemliyse ve yaşlılıktaki primi planlamaya hazırsanız.
Yasal sigorta genellikle şu durumlarda uygundur: tek gelirli bir aileniz varsa veya planlıyorsanız, geliriniz çok dalgalanıyorsa, sağlık sorunlarınız varsa ya da uzun süre yarı zamanlı çalışmak istiyorsanız.
ARAG'ın bağlı sigorta temsilcisiyim; bu yüzden size ARAG'ın özel bir tarifesinin ne kadar tutacağını ve neleri kapsayacağını gösterebilirim. Yasal sigorta satmıyorum ve sizin için daha iyi seçenekse sizi ondan vazgeçirmeye çalışmam. İlk Türkçe görüşme ücretsizdir.
